Γράφει ο Γιώργος Φάκος

Καθώς οι εκλογές πλησιάζουν, η Ηλεία αρχίζει να ζει ξανά ένα γνώριμο, σχεδόν τελετουργικό σκηνικό. Βουλευτές και πολιτευτές, που καθ' όλη τη διάρκεια της θητείας τους ήταν άφαντοι από την καθημερινότητα και τα μεγάλα προβλήματα του τόπου, θυμήθηκαν ξαφνικά τον νομό. Οι μηχανές των αυτοκινήτων πήραν φωτιά, τα προγράμματα γέμισαν και οι «κατεβασιές» στα χωριά και τις πόλεις της Ηλείας ξεκίνησαν δυναμικά. Χειραψίες, χαμόγελα, καφενεία, φωτογραφίες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και μια ξαφνική, βαθιά «ανησυχία» για τη μοίρα αυτού του ευλογημένου αλλά αδικημένου τόπου.

Το σενάριο είναι χιλιοπαιγμένο.
Σε λίγο, η Ηλεία θα πλημμυρίσει ξανά από τις ίδιες, χιλιοειπωμένες υποσχέσεις.
 Θα ακούσουμε πάλι για την αγροτική ανάπτυξη που «έρχεται», για την ενίσχυση της δημόσιας υγείας στα νοσοκομεία του νομού που καταρρέουν, και για έργα υποδομής που θα αλλάξουν την πλευρά του χάρτη. Πρόκειται για τις ίδιες δεσμεύσεις που ακούστηκαν στις προηγούμενες εκλογές, στις προπροηγούμενες και πάει λέγοντας. Μόνο που η πραγματικότητα της Ηλείας δεν αλλάζει με υποσχέσεις.

Ο νομός συνεχίζει να βιώνει την απομόνωση, την υποβάθμιση των υποδομών του και την εγκατάλειψη της παραγωγικής του βάσης, την ίδια στιγμή που οι εκπρόσωποί του στο Κοινοβούλιο επιδεικνύουν ένα απόλυτο «μηδέν» στο έργο τους. Στόχος αυτής της ξαφνικής κινητικότητας δεν είναι, φυσικά, η επίλυση των προβλημάτων. Είναι η υφαρπαγή της ψήφου. Η στρατηγική βασίζεται στην ελπίδα ότι ο πολίτης έχει κοντή μνήμη ή ότι η προσωπική επαφή και το «χτύπημα στην πλάτη» λίγες εβδομάδες πριν την κάλπη μπορούν να σβήσουν χρόνια απραξίας και αδιαφορίας. Επιχειρούν να ξεγελάσουν για ακόμα μια φορά μια κοινωνία που δοκιμάζεται, θεωρώντας την δεδομένη.

Αυτή τη φορά, όμως, οι πολίτες της Ηλείας οφείλουν να αλλάξουν το τέλος του έργου.
Η ψήφος δεν είναι λευκή επιταγή, ούτε ανταλλάσσεται με όψιμο ενδιαφέρον και προεκλογικά φυλλάδια. Η αξιολόγηση των βουλευτών πρέπει να γίνει με βάση το τι έπραξαν (ή μάλλον τι δεν έπραξαν) τα προηγούμενα χρόνια και όχι με βάση το τι υπόσχονται τώρα, υπό την πίεση της κάλπης. Η Ηλεία δεν χρειάζεται άλλους «σωτήρες» των τελευταίων ημερών. Χρειάζεται εκπροσώπους που ζουν τα προβλήματα, που παλεύουν γι' αυτά καθημερινά και που δεν θυμούνται τον νομό μόνο όταν μυρίσει κάλπη.
Η απάντηση στην προεκλογική κοροϊδία είναι η μνήμη και η κρίση.

Το δίλημμα των εκλογών στην Ηλεία: Ανανέωση προσώπων ή μία από τα ίδια;

Στην πολιτική συζήτηση ενόψει των εκλογών, το βασικό ερώτημα που τίθεται συχνά δεν αφορά μόνο τις κομματικές ταμπέλες, αλλά τους ανθρώπους που καλούνται να εκπροσωπήσουν τον τόπο. Για πολλούς πολίτες στην Ηλεία, το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι το ποιο κόμμα θα βγει πρώτο, αλλά το αν θα σπάσει ο φαύλος κύκλος της ανακύκλωσης των ίδιων προσώπων. Η άποψη ότι τα «παλιά και φθαρμένα» πρόσωπα δεν έχουν πλέον τίποτα καινούργιο να προσφέρουν κερδίζει συνεχώς έδαφος. Όταν οι ίδιοι πολιτικοί διαχειρίζονται τις τύχες του νομού για χρόνια χωρίς ορατά αποτελέσματα, η κόπωση της κοινωνίας είναι αναμενόμενη. Οι υποσχέσεις χάνουν την αξία τους και η στασιμότητα μετατρέπεται σε κανονικότητα.

Η στροφή σε νέα πρόσωπα —ανθρώπους με φρέσκες ιδέες, καθαρό λόγο και όρεξη για δουλειά— εμφανίζεται ως η μόνη διέξοδος για να αλλάξει η πορεία του νομού. Η ελπίδα βασίζεται στο ότι ένας νέος άνθρωπος, μακριά από παλιές πολιτικές δεσμεύσεις και πελατειακές λογικές, μπορεί να διεκδικήσει με μεγαλύτερο σθένος αυτά που δικαιούται η Ηλεία στην υγεία, τις υποδομές και την αγροτική οικονομία. Από την άλλη πλευρά, η επιλογή νέων προσώπων φέρει πάντα το ρίσκο της έλλειψης κοινοβουλευτικής εμπειρίας ή της δυσκολίας να επιβληθούν στα κέντρα λήψης αποφάσεων στην Αθήνα. Ωστόσο, η εμπειρία των παλαιότερων, όταν δεν συνοδεύεται από έργο, παύει να είναι πλεονέκτημα και γίνεται βαρίδι. Η κάλπη πλησιάζει και η απόφαση ανήκει στους πολίτες. Το αν θα επιλέξουν την ασφάλεια (ή τη συνήθεια) του παλιού ή το ρίσκο της ανανέωσης θα κρίνει αν η Ηλεία θα συνεχίσει στο ίδιο μοτίβο ή αν θα κάνει ένα βήμα προς το καινούργιο.

Η ανάγκη για νέα πρόσωπα: Ελπίδα εναντίον συνήθειας

Η άποψη ότι το χρώμα του κόμματος έρχεται σε δεύτερη μοίρα κερδίζει πλέον τη συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών.
Σημασία έχει ο άνθρωπος.
Τα παλιά, «μπαρουτοκαπνισμένα» πολιτικά πρόσωπα έχουν δείξει τι μπορούν –ή μάλλον τι δεν θέλουν– να κάνουν. Έχουν εγκλωβιστεί σε πελατειακές λογικές, κομματικές ισορροπίες και στην προσωπική τους πολιτική επιβίωση. Δεν έχουν τίποτα καινούργιο να δώσουν, γιατί το μόνο που ξέρουν είναι να ανακυκλώνουν τις ίδιες ανεκπλήρωτες υποσχέσεις. Η στροφή σε νέα πρόσωπα είναι ο μόνος τρόπος για να σπάσει αυτός ο φαύλος κύκλος. Η Ηλεία έχει ανάγκη από ανθρώπους που ζουν και εργάζονται στον τόπο, που νιώθουν την αγωνία του αγρότη, του επαγγελματία, του νέου που βλέπει τον νομό να μαραζώνει. Άνθρωποι με καθαρά χέρια, φρέσκες ιδέες και κυρίως με το θάρρος να συγκρουστούν με τα κέντρα εξουσίας στην Αθήνα, χωρίς να φοβούνται το πολιτικό κόστος.

Η κάλπη που έρχεται δεν είναι απλώς μια διαδικασία ανάδειξης κυβέρνησης, είναι ένα δημοψήφισμα για το μέλλον της Ηλείας.

Οι πολίτες έχουν πλέον την εμπειρία και τη γνώση να ξεχωρίσουν την υποκρισία από την αλήθεια. Η ανανέωση των προσώπων δεν είναι ρίσκο – είναι η μοναδική ελπίδα για να πάψει η Ηλεία να είναι ο «ξεχασμένος νομός» της Πελοποννήσου.

Η δημοσιογραφία των «δελτίων τύπου» τελείωσε: Ώρα να πούμε την αλήθεια στους πολίτες

Η προεκλογική περίοδος στην Ηλεία δεν αποτελεί μόνο κρίσιμο τεστ για το πολιτικό προσωπικό, αλλά και για την ίδια τη δημοσιογραφία. Σε μια εποχή που ο νομός βουλιάζει στα προβλήματα, ο ρόλος του τοπικού Τύπου και των μέσων ενημέρωσης δεν μπορεί να είναι αυτός του παθητικού θεατή ή του «ντελάλη» προεκλογικών υποσχέσεων. Ο ρόλος της δημοσιογραφίας δεν είναι να αναπαράγει άκριτα έτοιμα, καλογραμμένα δελτία τύπου, γεμάτα με φωτογραφίες χαμόγελων και κούφιες δεσμεύσεις για το μέλλον.

Δεν δημοσιεύουμε κείμενα με την κρυφή ελπίδα ότι θα υπάρξει κάποια «συμφωνία», κάποια υπόγεια συναλλαγή ή πολιτική εύνοια ενόψει των εκλογών.
 
Όποιος χρησιμοποιεί το δημόσιο βήμα για να κάνει δημόσιες σχέσεις ή για να εξασφαλίσει προσωπικά ανταλλάγματα, απλώς προδίδει την αποστολή του.
Η πραγματική δημοσιογραφία έχει μία και μόνη υποχρέωση: να λέει την αλήθεια στους πολίτες. Αλήθεια σημαίνει να καταγράφεις -για παράδειγμα- την απόγνωση στα νοσοκομεία του νομού, αντί να εξωραίζεις την κατάσταση με δηλώσεις αρμοδίων.
Αλήθεια σημαίνει να ελέγχεις το έργο των παλιών βουλευτών και να αποκαλύπτεις αν όντως πρόσφεραν κάτι ή αν θυμήθηκαν τον τόπο μόνο όταν μύρισαν κάλπη.

Οι πολίτες της Ηλείας έχουν χορτάσει από «χτυπήματα στην πλάτη» και επικοινωνιακά τεχνάσματα. Αυτό που χρειάζονται σήμερα, περισσότερο από ποτέ, είναι καθαρή ενημέρωση.
Η δημοσιογραφία που σέβεται τον εαυτό της οφείλει να στέκεται απέναντι στην εξουσία και δίπλα στον πολίτη, λειτουργώντας ως ο καθρέφτης της πραγματικότητας και όχι ως το γραφείο τύπου των υποψηφίων. Μόνο έτσι, λέγοντας τα πράγματα με το όνομά τους, θα βοηθήσουμε τον τόπο να πάει μπροστά.

Το δικό μας μερίδιο ευθύνης: Ποια ενημέρωση στηρίζουμε στην Ηλεία;

Η σχέση μεταξύ δημοσιογραφίας και κοινωνίας είναι ένας καθρέφτης αμφίδρομος. Αν οι πολίτες περιμένουν από εμάς να λέμε σκληρές αλήθειες και να σπάμε τη βιτρίνα των προεκλογικών δελτίων τύπου, τότε η επόμενη ερώτηση πρέπει να απευθυνθεί στους ίδιους τους πολίτες: Ποιον επιλέγουν τελικά να εμπιστευτούν και να στηρίξουν;

Η ευθύνη της επιλογής ανήκει πλέον ξεκάθαρα στο κοινό.

Από τη μία πλευρά, υπάρχουν τα μέσα ενημέρωσης και τα sites που λειτουργούν ως απλοί ψηφιακοί ταχυδρόμοι. Αναδημοσιεύουν αυτούσια και άκριτα τα non-papers και τα δελτία τύπου των πολιτικών γραφείων, χωρίς καμία διασταύρωση, χωρίς κανέναν έλεγχο, χωρίς καμία ερώτηση. Είναι η «βολική» δημοσιογραφία που δεν ενοχλεί κανέναν, δεν χαλάει καρδιές και επιδιώκει να τα έχει καλά με όλους. Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν τα ΜΜΕ —όπως το IONION FM, οι εκπομπές "Ενδείξεις-Αποδείξεις" και "Αποκαλύψεις", μαζί με τα site που έχουν— που επιλέγουν τον δύσκολο δρόμο: αυτόν της έρευνας, της αποκάλυψης και της κριτικής. Μέσα που δεν διστάζουν να αναδείξουν τα προβλήματα του νομού στην πραγματική τους διάσταση, να ελέγξουν τους ισχυρούς και να δώσουν φωνή στον πολίτη που αδικείται.

Αυτή η δεύτερη επιλογή, η δημοσιογραφία της αλήθειας, έχει βαρύ τίμημα.
Τα μέσα που την υπηρετούν βρίσκονται συχνά στο στόχαστρο των πολιτικών προσώπων. Αντιμετωπίζουν αποκλεισμούς, «κόψιμο» ενημέρωσης, πολιτικές πιέσεις και υπόγειο πόλεμο, ακριβώς επειδή οι αλήθειες που βγάζουν στην επιφάνεια χαλάνε το προεκλογικό αφήγημα της δήθεν επιτυχίας. Εδώ λοιπόν κρίνεται και η υπευθυνότητα του πολίτη. Όταν οι ψηφοφόροι επιλέγουν να ενημερώνονται από τα «λιβανιστήρια» των πολιτικών γραφείων, ουσιαστικά επιβραβεύουν το σύστημα που τους κοροϊδεύει. Αντίθετα, όταν στηρίζουν τα ΜΜΕ που συγκρούονται και αποκαλύπτουν, θωρακίζουν τη δική τους φωνή.

Το τελικό συμπέρασμα: Η Ηλεία στα χέρια των πολιτών της

Η εξίσωση για το μέλλον της Ηλείας είναι πλέον ξεκάθαρη και δεν επιδέχεται άλλες δικαιολογίες. Από τη μία πλευρά, οι πολίτες έχουν τη δύναμη της ψήφου τους: μπορούν να συνεχίσουν να στηρίζουν τα ίδια «φθαρμένα» πρόσωπα που κρύβονται πίσω από προεκλογικά φυλλάδια ή να κάνουν το βήμα προς την πραγματική ανανέωση με νέα πρόσωπα που έχουν όρεξη να παλέψουν για τον τόπο.
Από την άλλη πλευρά, έχουν τη δύναμη της επιλογής στην ενημέρωσή τους: μπορούν να γίνονται καταναλωτές έτοιμων, «σιδερωμένων» δελτίων τύπου ή να στηρίζουν τη δημοσιογραφία της αλήθειας, όπως αυτή που υπηρετεί το Ionion FM και οι εκπομπές του, που δεν φοβούνται να συγκρουούν και να βρεθούν στο στόχαστρο των πολιτικών προκειμένου να αναδείξει την πραγματικότητα.

Η Ηλεία δεν θα αλλάξει ούτε με θαύματα ούτε με υποσχέσεις της τελευταίας στιγμής. Θα αλλάξει μόνο όταν οι ίδιοι οι πολίτες αποφασίσουν να επιβραβεύσουν την αλήθεια —τόσο στην κάλπη όσο και στην ενημέρωση.
Η ώρα της ευθύνης έφτασε για όλους.