Γράφει ο Γιώργος Φάκος

Τα τελευταία χρόνια έχει παγιωθεί μια επικίνδυνη αντίληψη στην Τοπική Αυτοδιοίκηση: αρκούν μερικές καλοκαιρινές συναυλίες για να βαφτιστεί ένας δήμος... «πρωταγωνιστής του πολιτισμού».

Πρόκειται για μια βολική, επικοινωνιακή και απολύτως επιφανειακή προσέγγιση. Γιατί οι συναυλίες, όσο σημαντικές κι αν είναι, δεν αποτελούν πολιτιστική πολιτική. Αποτελούν μία μόνο έκφανση του πολιτισμού.
Τίποτε περισσότερο.

Ο πραγματικός πολιτισμός δεν εξαντλείται σε μια σκηνή, μερικούς προβολείς και ένα γνωστό - ή λιγότερο γνωστό - όνομα στην αφίσα. Δεν είναι η εύκολη λύση που εξασφαλίζει φωτογραφίες, χειροκροτήματα και δελτία Τύπου. Δεν είναι το πρόσκαιρο θέαμα που σβήνει μόλις πέσουν τα φώτα.

Πολιτισμός είναι το θέατρο που καλλιεργεί συνείδηση. Είναι οι ερασιτεχνικές θεατρικές ομάδες που επιμένουν να δημιουργούν χωρίς επιχορηγήσεις και δημόσιες σχέσεις. Είναι οι εικαστικοί που εκθέτουν το έργο τους χωρίς να περιμένουν ανταλλάγματα. Είναι η λογοτεχνία, η ποίηση, οι παρουσιάσεις βιβλίων, οι κινηματογραφικές προβολές, οι χορωδίες, οι φιλαρμονικές, οι παραδοσιακοί σύλλογοι, οι δράσεις για τα παιδιά, τα εργαστήρια τέχνης, η ανάδειξη της τοπικής ιστορίας και της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Και πάνω απ' όλα, πολιτισμός είναι η επένδυση στους ανθρώπους που δημιουργούν. Όχι μόνο σε όσους γεμίζουν μια πλατεία για μία βραδιά.

Δυστυχώς, πολλοί αιρετοί φαίνεται να έχουν συγχέει την πολιτιστική πολιτική με τη διοργάνωση εκδηλώσεων. Αντί να χτίζουν πολιτισμό, διαχειρίζονται θεάματα. Αντί να αφήνουν παρακαταθήκη, κυνηγούν την επόμενη φωτογραφία και το επόμενο χειροκρότημα.
Η επιλογή δεν είναι τυχαία.
Οι συναυλίες προσφέρουν εύκολη δημοσιότητα. Δημιουργούν την ψευδαίσθηση της εξωστρέφειας και της επιτυχίας. Όμως ο πολιτισμός δεν αξιολογείται από τον αριθμό των θεατών ούτε από τα «likes» στα κοινωνικά δίκτυα. Αξιολογείται από το αν μια κοινωνία παράγει σκέψη, δημιουργία, παιδεία και συμμετοχή.

Ας αναρωτηθούν, λοιπόν, όσοι διαφημίζουν συνεχώς τα «πλούσια πολιτιστικά προγράμματα»:
πόσες θεατρικές παραγωγές στήριξαν;
Πόσους νέους καλλιτέχνες ανέδειξαν;
Πόσες εκθέσεις φιλοξένησαν;
Πόσα λογοτεχνικά ή ιστορικά αφιερώματα διοργάνωσαν;
Πόσα παιδιά γνώρισαν την τέχνη μέσα από οργανωμένα εργαστήρια;
Πόσες τοπικές δημιουργικές δυνάμεις βρήκαν πραγματικό χώρο έκφρασης;

Αν οι απαντήσεις είναι φτωχές, τότε ας σταματήσει και η αυτάρεσκη χρήση της λέξης «πολιτισμός». Ο πολιτισμός δεν είναι δημόσιες σχέσεις. Δεν είναι εργαλείο πολιτικής προβολής. Δεν είναι το άλλοθι μιας δημοτικής αρχής που θέλει να δείξει έργο εκεί όπου λείπει το όραμα.

Μια κοινωνία με πραγματικό πολιτισμό δεν μετρά τις επιτυχίες της με το πόσο γνωστός ήταν ο τραγουδιστής που εμφανίστηκε στην κεντρική πλατεία. Τις μετρά με το πόσο καλλιέργησε τη σκέψη, πόσο ενίσχυσε τη δημιουργία και πόσο έδωσε χώρο στους ανθρώπους της να εκφραστούν.

Γιατί η μουσική ενώνει και ψυχαγωγεί. Ο πολιτισμός, όμως, διαμορφώνει χαρακτήρες, κοινωνίες και μέλλον.
Κι όταν οι υπεύθυνοι δεν μπορούν ή δεν θέλουν να αντιληφθούν αυτή τη διαφορά, τότε δεν υπηρετούν τον πολιτισμό. Υπηρετούν απλώς την επικοινωνία.