Γράφει ο Γιώργος Φάκος

Ας μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας. Η Ηλεία δεν «αδικείται» απλώς· αποψιλώνεται, υποβαθμίζεται και εγκαταλείπεται με μαθηματική ακρίβεια. Ένας τόπος ευλογημένος από τη φύση, με ιστορία που θα ζήλευε κάθε γωνιά του πλανήτη, έχει καταντήσει το μαύρο πρόβατο της Πελοποννήσου. 

Αν αναρωτιέστε σε τι νομό ζούμε, η απάντηση είναι απλή: σε έναν νομό υπό διάλυση, που δεν πάσχει από έλλειψη δυνατοτήτων, αλλά από απόλυτη έλλειψη κατεύθυνσης. Κινείται σαν να λειτουργεί σε καθεστώς μόνιμης αναμονής. Αναμονή για επενδύσεις που δεν έρχονται, για σχέδια που δεν ολοκληρώνονται, για ένα μέλλον που συνεχώς ανακοινώνεται στα χαρτιά αλλά σπάνια υλοποιείται στην πράξη. 

1. Τριτοβάθμια Εκπαίδευση & ΣΕΤΤΗΛ: Απλά, Τέλος 

Οι σχολές στην Ηλεία δεν μεταρρυθμίστηκαν, απλώς εξαφανίστηκαν από τον χάρτη. Φτάσαμε στο απόλυτο μηδέν. Και σαν να μην έφτανε η εκπαιδευτική ερήμωση, έρχεται και το διαρκές θρίλερ με τη ΣΕΤΤΗΛ. Ένα στρατόπεδο-πνεύμονας για τον Πύργο, που αντί να αναβαθμιστεί σε κεντρικό πυλώνα τεχνικής εκπαίδευσης του στρατού, αργοπέθανε μεταξύ φημών για λουκέτο και υποβάθμιση. Όταν χάνεις τη νεολαία και τα στρατευμένα νιάτα, χάνεις το μέλλον. Τέλος. 

2. Τουριστική Ανάπτυξη: Το Πιο Σύντομο Ανέκδοτο 

Έχουμε τη Διεθνή Ολυμπιακή Ακαδημία, την Αρχαία Ολυμπία (το πιο αναγνωρίσιμο brand name παγκοσμίως), την Αρχαία Ήλιδα, χιλιόμετρα απέραντης χρυσής αμμουδιάς, τον Καϊάφα... και τι κάνουμε με αυτά; Τίποτα. Ο τουρισμός στην Ηλεία είναι για να γελάει (ή να κλαίει) κανείς. Ενώ γειτονικοί νομοί βουλιάζουν από high-end τουρίστες και υποδομές, η Ηλεία παραμένει ο «φτωχός συγγενής» των μονοήμερων εκδρομών. 

Στο Λιμάνι Κατακόλου η αντίφαση είναι κραυγαλέα: έρχονται τα κρουαζιερόπλοια, κατεβαίνει ο κόσμος, μπαίνει στα πούλμαν, φεύγει, και η τοπική οικονομία βλέπει τα ψίχυλα. Ένας τόπος που θα μπορούσε να λειτουργεί δωδεκάμηνα, παραμένει εγκλωβισμένος σε εποχικότητα και αποσπασματικότητα. Αντί για στρατηγική ανάπτυξη, κυριαρχεί η λογική της «ευκαιριακής εκμετάλλευσης» της στιγμής. Ανάπτυξη στα χαρτιά, ανικανότητα στην πράξη. 

3. Πρωτογενής Παραγωγή: Να Χτυπάς το Κεφάλι σου στον Τοίχο 

Ο κάμπος της Ηλείας κάποτε έθρεβε την Ελλάδα. Σήμερα, ο αγρότης και ο κτηνοτρόφος της περιοχής είναι σε απόγνωση. Το κόστος παραγωγής βρίσκεται στα ύψη (πετρέλαιο, λιπάσματα, ρεύμα), την ώρα που η κλιματική κρίση συνδυάζεται με ανύπαρκτα έγγειο-βελτιωτικά έργα και δίκτυα ΤΟΕΒ/ΓΟΕΒ που καταρρέουν. Προσθέστε σε αυτά την ακαρπία και τις εξευτελιστικές τιμές στο λάδι και στα εσπεριδοειδή, και το γλυκό δένει. Το αποτέλεσμα; Παραγωγή χωρίς ισχύ στην αγορά. 

Προϊόντα εξαιρετικά ποιοτικά, αλλά χωρίς επαρκή μεταποίηση, χωρίς ισχυρά συνεταιριστικά σχήματα, χωρίς branding που να τα μετατρέπει από «χύμα εμπόρευμα» σε οικονομικό κεφάλαιο. Ο παραγωγός μένει εκτεθειμένος σε τιμές που δεν ελέγχει, σε μια αλυσίδα αξίας όπου συμμετέχει στο πιο αδύναμο σημείο της. Να ιδρώνεις κάτω από τον ήλιο, να βλέπεις τον κόπο σου να χάνεται και το κράτος να σφυρίζει αδιάφορα με αποζημιώσεις-ψίχουλα. Πραγματικά, να χτυπάς το κεφάλι σου στον τοίχο. 

4. Εμπορικός Κόσμος: Μαγαζιά με το «Ζόρι» Ανοιχτά 

Πώς να κινηθεί η αγορά στον Πύργο, την Αμαλιάδα, τη Γαστούνη, τα Λεχαινά και αλλού; Όταν ο αγρότης δεν έχει μαντήλι να κλάψει, ο φοιτητής έχει γίνει είδος προς εξαφάνιση και ο δημόσιος υπάλληλος μετράει τα ευρώ μέχρι τις 15 του μηνός, ποιος θα ψωνίσει; Οι έμποροι και οι καταστηματάρχες της Ηλείας έχουν γίνει ήρωες. Αντιμέτωποι με την υπερφορολόγηση, τους λογαριασμούς ενέργειας, την περιορισμένη αγοραστική δύναμη και έναν ψηφιακό ανταγωνισμό που δεν συνοδεύτηκε ποτέ από ουσιαστική στήριξη, βλέπουν την πίεση να γίνεται υπαρξιακή. Τα λουκέτα σχεδόν καθημερινά και οι εμπορικοί δρόμοι, αντί για βιτρίνες, γεμίζουν με ενοικιαστήρια. 

Το Συμπέρασμα 

Το πιο ανησυχητικό από όλα δεν είναι τα ίδια τα προβλήματα. Είναι η κανονικοποίησή τους. Η αίσθηση ότι «έτσι είναι τα πράγματα εδώ». Ότι η στασιμότητα είναι φυσικό φαινόμενο και όχι αποτέλεσμα επιλογών, απουσιών και καθυστερήσεων. 

Ζούμε σε έναν νομό δύο ταχυτήτων: από τη μία η τεράστια, αναξιοποίητη προοπτική του, και από την άλλη η σκληρή πραγματικότητα της περιθωριοποίησης.

Η Ηλεία δεν χρειάζεται άλλες υποσχέσεις, «θα», προεκλογικά χτυπήματα στην πλάτη ή άλλη μία θεωρητική αναφορά στις δυνατότητές της. Χρειάζεται τώρα οδικό δίκτυο της προκοπής, σοβαρά κίνητρα για επενδύσεις και έναν στιβαρό μηχανισμό υλοποίησης. Χρειάζεται άμεση σύνδεση της παραγωγής με τη μεταποίηση, του τουρισμού με τη στρατηγική, της εκπαίδευσης με την πραγματική οικονομία. 

Πρέπει να σταματήσει να αντιμετωπίζει την ανάπτυξη ως αφήγημα και να τη δει ως σύστημα με μετρήσιμα αποτελέσματα. Γιατί ένας τόπος που έχει όλα τα υλικά αλλά δεν χτίζει τίποτα, δεν είναι φτωχός από φύση. Είναι φτωχός από δομή.